Preek van de Week – Zondag 14 mei ’17

Themadienst over blijdschap, voorbereid door tieners van de Nieuwe Kerk. De overweging wordt ingeleid door een fantastisch gespeeld tweegesprek

a:        Kijkt lachend naar voren heeft een bordje met een 4 op

b:        Waarom kijk je zo blij?

a:        Gewoon, ik ben blij.  Zie je het dan niet?

b:        Jawel, maar ik snap het niet.

a:        Het was strijden in de laatste seconde en toen opeens uit het niets. Maar hier sta ik vierde! Wie had dat verwacht? Ik kan wel schreeuwen van blijdschap

b:        Maar vierde. Dat is net geen derde. Al helemaal  geen tweede en verre weg van eerste. Je bent zeg maar de troostprijs van de prijzen.

a:        Ken je dat gevoel wanneer je zo blij bent en dat vreugde zo onverwacht komt?

b:        Nee, Ja, misschien soms

a:        Waarom niet blij zijn als het kan?

b:        Als je misschien bijvoorbeeld iets bereikt hebt onverwacht

a:        Ja precies!

 

2 Samuël 6, 11 – 22 (BGT)
1 Petrus 4, 12 – 16 (BGT)

I
‘En toen opeens uit het niets… Ik kan wel schreeuwen van blijdschap!’ Kent u dat gevoel? De blijdschap die je niet zag aankomen. Dat overweldigende gevoel dat de hele wereld in een ander licht zet. De blijdschap die je moet delen omdat ze te groot is alleen voor jezelf. Kent u dat? Blijdschap, die nergens op slaat. Die er gewoon is. Alles ontregelende blijdschap. De toeschouwer, die er niets van begrijpt, denkt: ‘Aansteller!’

Over die blijdschap hebben we het gehad, als voorbereiding op deze dienst. En het gesprek is prachtig samen gevat door Margriet en Harm in hun korte sketch. Kort. Want als je met weinig woorden en kleine gebaren de boodschap over kunt brengen, waarom zou je dan lang en breedvoerig moeten zijn? Hint voor de dominee.

Het thema blijdschap kwam niet uit de lucht vallen. Het zal u niet verbazen dat een kerkdienst in de Nieuwe Kerk niet iets is waar jongeren van uit hun dak gaan. Maar het zou wel mooi zijn als je uit zou kunnen leggen wat je zo blij maakt in een kerkdienst. En waar jongeren dat dan aan zouden kunnen zien. Nee, we zijn hier niet van ‘happy-clappy’. Daar hebben we zustergemeentes voor. Maar hoe tonen wij onze blijdschap? Waar stralen wij? Want de indruk die wij vooral wekken is dat geloven een ernstige zaak is en dat het er in de kerkdienst wel heel vormelijk aan toe gaat..

II
Het begin van de bijbel gaat over blijdschap. Wat je ziet, slaat nergens op. Woeste warboel. Je zou het liefst je hoofd in de grond stoppen. Om je kapot te schamen is het. Wat een chaos! Maar het straalt. Zoals Margriet net zei: ‘En toen opeens uit het niets… Wie had dat verwacht? Ik kan wel schreeuwen van blijdschap!’  ‘Licht!,’ riep God in het begin. Geen zon, geen maan, geen sterren te bekennen. Die kwamen pas later in het verhaal. Maar God schreeuwde al van blijdschap. Het straalde van hem af. En als het waar is dat wij op God mogen lijken, dan is de blijdschap die van mensen af kan stralen, het begin van alles. Dus is het wel een goede vraag: Waar zit die blijdschap bij jullie? Wat maakt het mooi om bij de kerk te horen?

We zouden het aan David kunnen vragen. Die was me even blij! Nou hoort David niet bij de kerk. Maar hij gelooft wel in God van wie het leven afstraalt. Eerder dan de kerk het kon geloven. Wij hebben het van hem. Hij heeft het niet van ons.  Kijk hem eens dansen! Kijk hem eens springen! Vóór de heilige kist uit. Hij gaat helemaal uit zijn dak. Weet je? Hij staat in zijn hemd. En dat voor een koning. Zijn vrouw, Michal, kijkt uit het raam van het paleis. Ze ziet het allemaal vanuit de hoogte en denkt er het hare van: ‘Wat een aansteller!’ Ze zal het hem straks goed inpeperen: ‘Je hebt je niet gedragen als een koning!’ En zij kan het weten. Want ze is een koningsdochter. Een echte.

III
Michal heeft een punt. Je hoeft echt geen zuurpruim te zijn om niet blij te zijn met dit soort uitbundigheid. Je bent wel koning, David! En een koning heeft zich waardig te gedragen. Want als een koning gek gaat lopen doen, dan is dat een vrijbrief voor iedereen om gek te gaan doen. Dan wordt het alle dagen carnaval. Een feestje op zijn tijd is helemaal niet erg. Als plicht maar gaat voor genot, zouden mijn ouders zeggen. De boel moet op orde zijn. Het huiswerk moet af zijn. En als je maar goed onthoudt dat er morgen weer een dag van werken is, ja dan mag je even los. Maar echte blijdschap laat zich niet beteugelen. Het neemt de boel over. Het maakt alles anders.

Ik heb het mijn ouders nooit horen zeggen, hoor. Maar ik kan me voorstellen dat ze tegen God zouden zeggen: ‘Maak eerst de zon, de maan en de sterren. En zeg dan dat je blij bent met het licht. Want dat kunnen we uitleggen aan onze kinderen. Maar begin nou niet met schreeuwen van blijdschap: ‘Licht!’ voordat u ook nog maar iets gedaan hebt en er nog geen zon, maan en sterren te bekennen zijn.’

Dat begin van de bijbel is een soort thema voor alles wat er volgt. De blijdschap gaat aan alles vooraf. Het is niet de beloning voor goed gedrag. Het is een verdrietig zooitje ongeregeld waaruit de blijdschap ontspringt. Het is vuurwerk in de nacht. Dat David in zijn hemd staat en niet zijn koningsmantel om heeft, past daar helemaal in. Trouwens, in je nakie kun je dansen en springen. Met een koningsmantel om is dat een stuk lastiger. Misschien is het goed om te weten dat wat ik hier aan heb een afgeleide is van het priesterhemd dat David aan heeft. Ik kan wel waardig schrijden in dit gewaad en doen alsof ik op een bisschop lijk, maar eigenlijk sta ik hier in mijn hemd. Omdat ik anders niet dansen kan. Moet dat dan? Nee, niks moet. Maar het is wel goed om ons telkens opnieuw te binnen te brengen dat we hier niet op audiëntie zijn bij God, de almachtige koning. Maar dat we hier delen in zijn schreeuw van blijdschap.

Die heilige kist, waar David voor loopt te dansen en te springen, dat is ook al zo’n verhaal. In de omringende landen hadden ze godenbeelden. Groot en imponerend, schitterend en kostbaar. De macht was er aan af te zien. En de boodschap was duidelijk: Gehoorzaam het gezag. En wie niet horen wil, zal voelen. Israël heeft geen godenbeeld, maar een kist. Met in die kist de tien leefregels van God, hoe je elkaar gelukkig kunt maken zonder dat je het eerst hoeft te verdienen.

Die kist heet een ark. Zoals de ark van Noach. En zoals het arkje waarin Mozes gelegd werd en dat met de stroom van de rivier de Nijl meeging. Een ark is eigenlijk een doodskist. Gek he? De mensen die weten hoe ze het leven op orde moeten houden, zeggen: ‘Dat wordt niet meer wat.’ En geef ze eens ongelijk. Hou zou je het ook kunnen geloven dat uit het niets God zou schreeuwen van blijdschap om jou, om mij, om alles? Dat is ook een gek verhaal. Nou, dat gekke verhaal wordt hier in de kerk verteld. En het begint met blijdschap. Ook al laten we de hele boel in het honderd lopen en komen we met chagrijn ons bed uit of lopen we met een uitgestreken gezicht naar de kerk. Het  begint allemaal met blijdschap en dat gaat nooit weer over.

IV
Mooie kerkmuziek, een strakke liturgie, de stilte van het gebed, de concentratie, het is als het aansteken van het lont van een magistraal vuurwerk. Het lont is het verhaal dat God straalt om jou en mij en alle mensen. Om open te knallen in duizenden vonken in een regenboog aan kleuren. Die vonken, dat zijn wij in de wereld. Mensen, die weten dat plicht niet voor genot gaat. Ook al is het slim om die grote vreugde niet ten koste te laten gaan  van wat goed is voor ons allemaal en voor de aarde waarop wij leven.

Wij zijn hier niet van ‘happy-clappy’. Nogmaals: dat hoeft ook niet. Wij hoeven niet te bewijzen dat geloven iets is waar je blij van wordt. Want het is waar Margriet mee begon: het komt opeens op uit het niets. We hoeven dus ook niet met een boog om alles heen te lopen waar je ongelooflijk verdrietig van kunt worden. En doen alsof het altijd feest is. Want was het niet in de grootst mogelijke janboel, waar geen lijn in te ontdekken viel, dat God het uitschreeuwde van vreugde? Wie had dat nou verwacht? Ja, wij staan in ons hemd met dat gekke verhaal. Maar wij dansen.

In de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest. Amen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.